Inwestorzy i zarządcy obiektów przemysłowych często stają przed dylematem: skoro wodomierz w domu musi mieć ważną cechę legalizacyjną, to czy analogiczne wymagania dotyczą pomiaru ścieków? 

Odpowiedź nie jest oczywista i zależy od rodzaju zastosowanego urządzenia. W tym artykule wyjaśniamy status prawny urządzeń do pomiaru w kanałach otwartych i tłumaczymy różnicę między legalizacją a wzorcowaniem.

W branży wodno-kanalizacyjnej panuje spore zamieszanie terminologiczne. Pojęcia „legalizacja”, „kalibracja” i „wzorcowanie” są często używane zamiennie, co jest błędem. 

Jeśli planujesz zainwestować w przepływomierz do ścieków grawitacyjny, musisz wiedzieć, jakiego dokumentu będą od Ciebie wymagać Wody Polskie lub lokalne przedsiębiorstwo wodociągowe, aby uznać Twoje wyniki za wiarygodne.

Legalizacja a prawna kontrola metrologiczna – co mówią przepisy?

Aby odpowiedzieć na pytanie, czy przepływomierz grawitacyjny  wymaga legalizacji, należy zajrzeć do Rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie rodzajów przyrządów pomiarowych podlegających prawnej kontroli metrologicznej. 

Dokument ten ściśle określa listę urządzeń, które muszą przechodzić proces zatwierdzenia typu i legalizacji pierwotnej oraz wtórnej (potwierdzonej urzędową cechą Głównego Urzędu Miar).

Na tej liście znajdują się m.in. wodomierze (do wody czystej), liczniki ciepła czy wagi sklepowe. 

Jednak przepływomierz do ścieków grawitacyjny – czyli układ pomiarowy pracujący w kanale otwartym co do zasady nie znajduje się na liście przyrządów podlegających obowiązkowej prawnej kontroli metrologicznej.

Oznacza to, że dla większości typowych przepływomierzy grawitacyjnych nie wykonuje się legalizacji w rozumieniu ustawy Prawo o miarach. Nie otrzymują one urzędowej „pieczątki” GUM. 

Czy to oznacza, że można je montować dowolnie i nie dbać o dokładność? Absolutnie nie.

Legalizacja vs. Wzorcowanie – kluczowa różnica

Skoro nie legalizacja, to co? Tutaj wchodzi w grę pojęcie wzorcowania (często nazywanego potocznie kalibracją). To właśnie ten proces jest kluczowy dla właścicieli przepływomierzy ściekowych.

• Legalizacja to czynność administracyjno-techniczna. To urzędowe potwierdzenie, że przyrząd spełnia wymagania przepisów. Jest to system zero-jedynkowy: przyrząd albo ma legalizację, albo jej nie ma.
• Wzorcowanie to czynność techniczna, polegająca na porównaniu wskazań badanego przyrządu ze wzorcem odniesienia. W wyniku tego procesu określa się błąd pomiarowy urządzenia i niepewność pomiaru. Kończy się on wystawieniem Świadectwa Wzorcowania.

Dla przedsiębiorstwa wodociągowego lub organów kontrolnych to właśnie Świadectwo Wzorcowania jest dowodem na to, że Twój przepływomierz do ścieków grawitacyjny mierzy rzetelnie, a nie generuje losowe liczby.

Czego wymagają Przedsiębiorstwa Wod-Kan i Wody Polskie?

Mimo braku ustawowego obowiązku legalizacji GUM dla układów grawitacyjnych, w praktyce biznesowej i prawnej (np. przy uzyskiwaniu Pozwolenia Wodnoprawnego) funkcjonują konkretne wymogi.

Jeżeli wyniki z przepływomierza mają służyć do rozliczeń finansowych (np. za zrzut ścieków przemysłowych lub pomniejszenie rachunku za wodę bezpowrotnie zużytą), odbiorca ścieków zazwyczaj wymaga przedstawienia aktualnego Świadectwa Wzorcowania.

Wymóg ten wynika najczęściej z:

1. Umowy cywilnoprawnej na odbiór ścieków zawartej z lokalnym przedsiębiorstwem wodociągowym.
2. Zapisów w Pozwoleniu Wodnoprawnym, które nakładają na zakład obowiązek prowadzenia wiarygodnych pomiarów ilości i jakości ścieków.

Warto pamiętać, że świadectwo wzorcowania nie jest bezterminowe. Zazwyczaj (zależnie od wewnętrznych regulaminów wodociągów lub zaleceń producenta) należy je odnawiać co 12 lub 24 miesiące.

Jak zapewnić wiarygodność pomiaru?

Sam dokument to nie wszystko. Aby przepływomierz do ścieków grawitacyjny działał poprawnie i przeszedł pomyślnie proces wzorcowania, kluczowe są:

• Poprawny dobór urządzenia: Inny sprzęt sprawdzi się w kanale burzowym, a inny przy agresywnych ściekach przemysłowych.
• Profesjonalny montaż: Nawet najdroższy przepływomierz będzie pokazywał błędy, jeśli zostanie zamontowany w miejscu, gdzie występują turbulencje, cofki, lub nie zachowano odpowiednich odcinków prostych przed i za zwężką.
• Regularna konserwacja: Czyszczenie sond i koryt pomiarowych to podstawa utrzymania parametrów metrologicznych.

Podsumowanie

Podsumowując, przepływomierz do ścieków grawitacyjny najczęściej nie wymaga urzędowej legalizacji GUM, ale w zdecydowanej większości przypadków niezbędne jest jego wzorcowanie. Posiadanie aktualnego Świadectwa Wzorcowania jest podstawą do bezproblemowych rozliczeń z wodociągami i spełnienia wymogów ochrony środowiska.

Potrzebujesz certyfikowanego układu pomiarowego lub Twoje urządzenie wymaga sprawdzenia? Skontaktuj się z nami. Pomożemy w doborze technologii i zadbamy o to, by Twój system pomiarowy spełniał wszystkie wymogi formalne.